top of page
Tanıtılan Yazılar

Yeni Tarama, Madde Kullanım Bozukluklarının Altında Yatan Ortak Genetik Belirteçleri Ortaya Koyuyor.


Bilim insanları, 1 milyondan fazla insanın genom verilerini tarayarak, kullanılan maddeye bakılmaksızın, bağımlılık bozukluklarında yaygın olarak miras alınan genleri belirlediler. Türünün en büyüklerinden biri olan bu veri seti, birden fazla madde kullanım bozukluğu tanısı alan kişiler de dahil olmak üzere, madde kullanım bozukluğunda yeni tedavi hedeflerinin ortaya çıkarılmasına yardımcı olabilir. Bulgular aynı zamanda bağımlılık bozukluklarının altında yatan gen kombinasyonunun aynı zamanda dopamin sinyallemesinin düzenlenmesiyle de ilişkili olduğunu göstererek dopamin sisteminin bağımlılıktaki rolünü güçlendiriyor.

Nature Mental Health dergisinde bugün(22 nisan 2023) yayınlanan çalışma, St. Louis'deki Washington Üniversitesi'ndeki araştırmacıların yanı sıra dünyanın dört bir yanından 150'den fazla ortak yazar tarafından yürütüldü. Ulusal Uyuşturucu Bağımlılığı Enstitüsü (NIDA), Ulusal Alkol İstismarı ve Alkolizm Enstitüsü (NIAAA), Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü (NIMH), Eunice Kennedy Shriver Ulusal Çocuk Sağlığı ve İnsan Gelişimi Enstitüsü ve Ulusal Yaşlanma Enstitüsü tarafından desteklendi.

Bağımlılığın moleküler genetik temelleri hakkında şimdiye kadar sınırlı bilgi vardı. Dahası, bugüne kadar gelen klinik araştırmaların ve davranışsal çalışmaların çoğu, daha geniş kapsamlı bağımlılıktan ziyade öznel olarak maddelere odaklanmıştır.

Genetik, yaşamımız boyunca sağlığın belirlenmesinde önemli bir rol oynar ancak kader değildir. NIDA Direktörü Dr. Nora Volkow, genomik çalışmalarla ilgili umudumuzun, kişiyi madde kullanım bozukluklarına karşı koruyabilecek veya buna yatkın hale getirebilecek faktörleri - önleyici hizmetleri genişletmek ve bireyleri uyuşturucu kullanımı konusunda bilinçli kararlar verme konusunda güçlendirmek için kullanılabilecek bilgileri - daha fazla aydınlatmak olduğunu söyledi. "Genetiğin daha iyi anlaşılması bizi, en fazla faydayı sağlamak amacıyla bireyin benzersiz biyolojisine, ortamına ve yaşanmış deneyimine göre uyarlanmış kişiselleştirilmiş müdahaleler geliştirmeye bir adım daha yaklaştırıyor."

2021 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde 12 yaş ve üzeri 46 milyondan fazla kişide en az bir madde kullanım bozukluğu vardı ve yalnızca %6,3'ü tedavi görmüştü. Dahası, uyuşturucu kullanan insanlar giderek daha tehlikeli hale gelen ve artık sıklıkla fentanil ile kirlenmiş bir uyuşturucu tedariki ile karşı karşıya. 2021 yılında yaklaşık 107.000 kişi aşırı dozda uyuşturucudan öldü ve bu ölümlerin %37'si hem opiyatlara hem de uyarıcı ilaçlara aynı anda maruz kalmaktan kaynaklandı. Uyuşturucu kullanımı ve bağımlılığı, ailelere, topluluklara ve topluma yüksek sosyal, duygusal ve finansal maliyetlerle sebep olan bir halk sağlığı krizini işaret etmekteidir.

Madde kullanım bozuklukları kalıtsaldır ve çoklu genler ile çevresel faktörler arasındaki karmaşık etkileşimlerden etkilenir. Son yıllarda, belirli bozukluklarda yer alan spesifik genleri tanımlamaya çalışmak için genom çapında ilişkilendirme adı verilen, veri açısından zengin bir yöntem ortaya çıktı. Bu yöntem, birden fazla kişi arasında aynı hastalık, bozukluk, durum veya davranışla ilişkilendirilen, tek nükleotid polimorfizmleri (SNP'ler) adı verilen genetik çeşitlilik bölgelerinin tespiti için tüm genomun taranmasını içerir.

Bu çalışmada araştırmacılar, yaklaşık 1 milyona Avrupa ve Afrika kökenli genomdaki genel bağımlılık riskiyle ilişkili alanların yanı sıra alkol, nikotin, esrar ve opioid kullanım bozuklukları gibi belirli madde kullanım bozuklukları riskini de belirlemek için bu yöntemi kullandılar.

Araştırma ekibi, Avrupa kökenli örnekte genel bağımlılık riskiyle önemli ölçüde ilişkili 19 bağımsız SNP ve belirli madde bozukluklarına yönelik 47 SNP dahil olmak üzere bağımlılığın altında yatan çeşitli moleküler modeller keşfetti. Çeşitli bozukluklar arasında tutarlı olan en güçlü gen sinyalleri, genomdaki dopamin sinyallemesinin düzenlenmesini kontrol ettiği bilinen alanlara haritalanmıştır; bu, dopamin sinyallemesinin kendisinden ziyade dopamin sinyalleme düzenlemesindeki genetik çeşitliliğin bağımlılık riskinin merkezinde olduğunu düşündürmektedir.

Diğer genetik belirteçlerle karşılaştırıldığında burada tanımlanan genomik model, aynı anda iki veya daha fazla madde kullanım bozukluğuna sahip olmanın daha hassas bir belirteciydi. Genomik model aynı zamanda psikiyatrik bozukluklar, intihar davranışı, solunum hastalıkları, kalp hastalıkları ve kronik ağrı durumları dahil olmak üzere daha yüksek zihinsel ve fiziksel hastalık riskini de öngördü. Herhangi bir madde kullanımı deneyimi olmayan 9 veya 10 yaşındaki çocuklarda, bu genler ebeveynlerin madde kullanımı ve dışsallaştırma davranışlarıyla ilişkiliydi.

"Madde kullanım bozuklukları ve zihinsel bozukluklar sıklıkla birlikte ortaya çıkar ve en etkili tedavilerin insanların her iki sorunu aynı anda ele almasına yardımcı olduğunu biliyoruz. Bu çalışmada ortaya çıkan madde kullanımı ile zihinsel bozukluklar arasındaki ortak genetik mekanizmalar, bu konular hakkında düşünmenin öneminin altını çiziyor" diyor NIMH Direktörü Joshua A. Gordon, M.D., Ph.D.

Bu çalışmaya farklı ata gruplarından verilerin dahil edilmesi, madde kullanım bozukluğuna ilişkin değişken genetik riski belirli popülasyonlara atamak veya kategorize etmek için kullanılamaz ve kullanılmamalıdır. Genetik bilgi, insan sağlığını ve sağlıktaki eşitsizlikleri daha iyi anlamak için kullanıldığından, kapsamlı ve kapsayıcı veri toplanması hayati önem taşıyor.

Hatoum ve meslektaşları geniş bağımlılık riskini gösteren bir genetik model tespit etmiş olsalar da, madde kullanımına özgü teşhislerin hâlâ anlam taşıdığını belirtiyorlar. NIAAA Direktörü George F. Koob, Ph.D. "Mevcut çalışma, alkole özgü risk değişkenlerine ilişkin önceki bulguları doğruluyor ve daha da önemlisi, bu bulguyu çok geniş ve daha çeşitli bir çalışma popülasyonunda ortaya koyuyor" dedi. "Farklı madde kullanım bozukluklarında ortak genetik risk varyantlarının bulunması, bu bozuklukların altında yatan bazı mekanizmalara ve diğer zihinsel sağlık koşullarıyla olan ilişkilere dair içgörü sağlıyor. Alkole özgü risk varyantları ve yaygın bağımlılıkla ilişkili varyantların bulguları birlikte, güçlü bir sonuç sağlıyor. bireyselleştirilmiş önleme ve tedavi için destek."


Bu yazı Serkan Özkan tarafından çevrilmiştir. Not: içerik stil ve uzunluk açısından editöryel düzenlemeden geçirilmiştir.

Journal Reference:

1. Alexander S. Hatoum, Sarah M. C. Colbert, Emma C. Johnson, Spencer B. Huggett, Joseph D. Deak, Gita A. Pathak, Mariela V. Jennings, Sarah E. Paul, Nicole R. Karcher, Isabella Hansen, David A. A. Baranger, Alexis Edwards, Andrew D. Grotzinger, Daniel E. Adkins, Amy E. Adkins, Mervi Alanne-Kinnunen, Jeffry C. Alexander, Fazil Aliev, Silviu-Alin Bacanu, Anthony Batzler, Joanna M. Biernacka, Laura J. Bierut, Tim B. Bigdeli, Anna Blagonravova, Jason D. Boardman, Joseph M. Boden, Dorret I. Boomsma, Sandra A. Brown, Kathleen K. Bucholz, Danfeng Chen, Li-Shiun Chen, Doo-Sup Choi, S. Patricia Chou, Sven Cichon, William E. Copeland, Robin P. Corley, Franziska Degenhardt, Marta Di Forti, Nancy Diazgranados, Danielle M. Dick, Benjamin W. Domingue, Johan G. Eriksson, Lindsay A. Farrer, Jerome C. Foo, Tatiana M. Foroud, Louis Fox, Josef Frank, Mark A. Frye, Wolfgang Gaebel, Raul R. Gainetdinov, Ina Giegling, Nathan A. Gillespie, Alison M. Goate, David Goldman, Scott Gordon, Laura M. Hack, Dana B. Hancock, Kathleen Mullan Harris, Annette M. Hartmann, Andrew C. Heath, Stefanie Heilmann-Heimbach, Stefan Herms, Victor Hesselbrock, John K. Hewitt, Ian Hickie, Colin Hodgkinson, Per Hoffmann, Christian Hopfer, John Horwood, Jouke Jan Hottenga, Daniel Patrick Howrigan, William G. Iacono, Marcus Ising, Eric O. Johnson, Jaakko Kaprio, Victor M. Karpyak, Kenneth S. Kendler, Martin A. Kennedy, Margaret Keyes, Alexander Kibitov, Falk Kiefer, Bettina Konte, John Kramer, Kenneth Krauter, Evgeny M. Krupitsky, Samuel Kuperman, Jari Lahti, Marius Lahti-Pulkkinen, Dongbing Lai, Anastasia Levchenko, Lannie Ligthart, Penelope A. Lind, Susanne Lucae, Michael T. Lynskey, Pamela A. F. Madden, Hermine H. Maes, Patrik K. E. Magnusson, Brion S. Maher, Karl Mann, Satu Männistö, Nicholas G. Martin, Hamdi Mbarek, Matt McGue, Matthew B. McQueen, Sarah E. Medland, Jacquelyn L. Meyers, Grant W. Montgomery, Bertram Müller-Myhsok, Benjamin M. Neale, Elliot C. Nelson, Markus M. Nöthen, John I. Nurnberger, Aarno Palotie, Teemu Palviainen, John F. Pearson, Nancy L. Pedersen, Brenda W. J. H. Penninx, Roseann E. Peterson, Bernice Porjesz, Ulrich W. Preuss, Diego Quattrone, Katri Räikkönen, Maureen D. Reynolds, John P. Rice, Monika Ridinger, Marcella Rietschel, Brien P. Riley, Samuli Ripatti, Richard J. Rose, Dan Rujescu, Ksenia V. Rybakova, Euijung Ryu, Nancy L. Saccone, Jessica E. Salvatore, Norbert Scherbaum, Marc A. Schuckit, Melanie Schwandt, Pei-Hong Shen, Richard Sherva, Judy Silberg, Michael C. Stallings, Dan J. Stein, Fabian Streit, Jana Strohmaier, Ralph E. Tarter, Nathaniel Thomas, Michael M. Vanyukov, Scott Vrieze, Tamara L. Wall, Raymond K. Walters, Bradley T. Webb, Robbee Wedow, Frank Wendt, Leah Wetherill, John B. Whitfield, Stephanie Witt, Norbert Wodarz, Margaret J. Wright, Sarah M. Hartz, Stephanie Zellers, Haitao Zhang, Hongyu Zhao, Hang Zhou, Peter Zill, Lea Zillich, Elliot M. Tucker-Drob, Henry R. Kranzler, Lea K. Davis, Sandra Sanchez-Roige, Renato Polimanti, Joel Gelernter, Howard J. Edenberg, Ryan Bogdan, Arpana Agrawal. Multivariate genome-wide association meta-analysis of over 1 million subjects identifies loci underlying multiple substance use disorders. Nature Mental Health, 2023.

Commentaires


Bağımlılık, Selfie Bağımlılığı, Bağımlılık Tedavisi,Psikiyatri,  Psikoterapi

Son Paylaşımlar
Arşiv
Etiketlere Göre Ara
Bizi Takip Edin
  • Facebook Basic Square
  • Twitter Basic Square
  • Google+ Basic Square
bottom of page